Zijn de tekorten al zo groot?
‘Nee, op dit moment kennen we geen personeelstekorten maar we kijken wel vooruit. En dan zien we dat personeelstekorten een continu probleem vormen. Naar verwachting ontstaan er over ongeveer 5 jaar al flinke tekorten en is er over 10 jaar zelfs een tekort van 450.000 zorgwerkers voor de gehele Nederlandse zorgsector. Bij ongewijzigd beleid, dat wel. Natuurlijk zitten we niet stil, maar dat er een probleem op ons afkomt, is duidelijk.’
Hoe concreet zijn de plannen?
‘Nog niet concreter dan een denklijn. Er zijn vijf manieren waarop we de toekomstige personeelstekorten te lijf willen gaan, en dit is de laatste in de rij. Wanneer de andere manieren binnen enkele jaren niet werken, gaan we naar deze optie kijken. Het inschatten van al die ontwikkelingen is ook vrij moeilijk.’
Wat is daar ingewikkeld aan?
‘Een van die manieren is bijvoorbeeld technische innovatie. Bepaalde handelingen kunnen op afstand veel efficiënter worden uitgevoerd. Dat geldt niet voor alle zorg, maar bijvoorbeeld wel voor het toedienen van medicijnen. Vroeger moest een verpleegkundige een uur in de auto zitten om bij een cliënt in 10 minuten de medicijnen te controleren. Nu we met beeldverbindingen werken, kunnen we 6 klanten in een uur helpen. Daardoor heb je veel minder mensen nodig. Bovendien kun je een verpleegkundige die nu door rugklachten uit de roulatie is, wel inzetten via het tv-scherm. Omdat we niet weten hoe al die ontwikkelingen de komende jaren gaan lopen, is het voorspellen van personeelbehoeftes ook lastig.’
We kennen al de aspergestekers in Limburg, kunnen zij ook aan het bed staan?
‘Dat lijkt me niet. Je moet je realiseren dat dit allemaal heel gevoelig ligt. We kunnen niet met een bus naar Oost-Europa rijden om daar mensen in te laden en hierheen te halen. De gezondheidszorg is een heel andere sector, zo simpel ligt het hier niet.’
Hoe ziet u het dan voor zich?
‘Je zult moeten kijken naar welke mensen geschikt zijn qua normen en waarden, mensen die gevoelsmatig dicht bij onze cultuur liggen. Dan moet je die mensen dáár een opleiding geven waarin je ze onder meer Nederlands leert en bekendmaakt met onze protocollen. Vervolgens moet je ze ook hier goed begeleiden zodat ze geïntegreerd worden. Het is echt een hele operatie, waar we zorgvuldig mee om moeten gaan.’
Welke buitenlanden zouden geschikt zijn?
‘Dat weet ik niet precies. Maar Limburg heeft een Duitstalige achtergrond, dus Oost-Europa ligt dan voor de hand.’
Hoe ethisch is het om mensen hierheen te halen, het betekent immers een enorme braindrain voor Oost-Europa?
‘Zoals we er nu over denken, leiden we de mensen daar op, wat een stimulans is voor de lokale economie. Vervolgens krijgen ze hier een vervolgopleiding waarmee ze een door Europa erkend certificaat krijgen. Vervolgens zal een flink deel weer teruggaan naar het land van herkomst om daar een bijdrage te leveren aan de eigen economie. Natuurlijk hoop ik dat sommigen in Nederland willen blijven, maar een flink deel zal gewoon weer terug willen.’
Is het handig om buitenlandse werknemers te halen naar Limburg, een provincie die twee weken geleden nog zo massaal op de PVV heeft gestemd?
‘Ik leef al 52 jaar in deze provincie, en ik ervaar dat toch wat anders. Volgens mij zit de frustratie van veel mensen hem in de mensen die niet meedoen, en niet in de mensen die gewoon willen werken. Limburg is een provincie die van oudsher juist heel erg gewend is te werken met buitenlanders: in de mijnen en in de klei-industrie. Volgens mij moeten we het gewoon heel zorgvuldig aanpakken, zoals ik zojuist al schetste.’
Is Limburg niet sowieso een moeilijke regio, qua ontgroening en vergrijzing?
‘Ontgroening en vergrijzing vinden hier inderdaad sneller plaats dan elders, maar daar staat tegenover dat mensen hier relatief snel kiezen voor een baan in de zorg. Enerzijds is er niet zo veel ander keuzeaanbod door de afwezigheid van industrie, anderzijds is het Bourgondische en zorgzame ook wel typisch Limburgs. De grootste problemen zullen dus eerder ontstaan in de Randstad.’
Auteur: Basti Baroncini, PenOactueel